رویکردی نو بر آموزش کودکان

رویکردی نو بر آموزش کودکان

مقایسه اثربخشی فنون وارونه‌سازی‌عادت و طرحواره‌درمانی مبتنی بر محرومیت هیجان بر هوش‌اخلاقی کودکان‌خیابانی (7-11ساله)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه روان شناسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران
2 گروه روانشناسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران
3 دانشیار روان شناسی دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
چکیده
زمینه و هدف: هدف از این پژوهش مقایسه اثربخشی فنون وارونه‌سازی‌عادت و طرحواره‌درمانی مبتنی بر محرومیت هیجان بر هوش‌اخلاقی کودکان‌خیابانی بود.
روش‌پژوهش: روش این پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه‌کنترل بود. جامعۀ آماری را تمامی کودکان‌خیابانی 7 تا 11 سالۀ شهر زاهدان در سال 1404تشکیل دادند که از بین آن‌ها تعداد 60 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی ساده در دو گروه مداخله و یک گواه جایگزین شدند. گروه مداخلۀ اول فنون وراونه سازی عادت را در قالب 8جلسه و گروه مداخلۀ دوم طرحواره‌درمانی مبتنی بر محرومیت هیجان را در قالب 8 جلسه، هرهفته 1جلسۀ 90دقیقه دریافت‌کردند و گروه کنترل تا پایان جلسات مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای این پژوهش شامل پرسشنامه هوش‌اخلاقی لنیک وکیل بود. داده‌ها با استفاده از از تحلیلی کوواریانس و واریانس در نرم‌افزار SPSS26تحلیل شدند.
یافته‌ها: یافته های بدست آمده نشان داد تفاوت معنی‌داری بین دو گروه آزمایش و کنترل در متغیر هوش‌اخلاقی وجود دارد. میانگین پس‌آزمون گروه آزمایش گروه فنون وارونه‌سازی عادت در متغیر هوش‌اخلاقی (73/66) بیشتر از میانگین پس‌آزمون گروه آزمایش طرحواره درمانی ‌مبتنی بر محرومیت هیجان (08/64)است (55/36F= و 05/0 > P).
نتیجه‌گیری: باتوجه به یافته‏های پژوهش با شناسایی و مقایسه اثربخشی دو رویکرد درمانی متفاوت می‌توان مؤثرترین شیوه را برای افزایش هوش‌اخلاقی در کودکان خیابانی تعیین کرد و گامی در جهت بهبود درستکاری، مسئولیت‌پذیری، گذشت و دلسوزی آنان برداشت.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Comparison of the Effectiveness of Habit Reversal Techniques and Stimulus-Response Therapy Based on Depriving Stimuli on Moral intelligence of Street Children(7-11 Years)

نویسندگان English

mohammadAref MahmoudZehi 1
sophia khanghahi 2
farhad kahrazei 3
1 1. Department of Psychology, Zahedan Branch, Islamic Azad University, Zahedan, Iran
2 Department of Psychology, Zahedan Branch, Islamic Azad University, Zahedan, Iran
3 3. Associate Professor of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
چکیده English

Background and Aim: The present study aimed to compare the effectiveness of habit reversal techniques and emotion-deprived schema therapy on the moral intelligence of street children. The research design was a semi-experimental pre-test-post-test control group study. Methods: The study population consisted of all street children aged 7-11 years old in Zahedan city in 2025, from which 60 participants were randomly selected using simple random sampling and assigned to two intervention groups and one control group. The first intervention group received habit reversal techniques in the form of 8 sessions, and the second intervention group received emotion-deprived schema therapy in the form of 8 sessions, each week for 90 minutes, while the control group did not receive any intervention. The research tools included the moral intelligence questionnaire by Lenik and Wilke. Data were analyzed using covariance and variance analysis in SPSS26 software. Results: The results showed a significant difference between the experimental and control groups in the moral intelligence variable. The post-test mean of the habit reversal techniques group (66.73) was higher than the post-test mean of the emotion-deprived schema therapy group (64.08). (F = 36.55, P < 0.05).
Conclusion: Based on the research findings, by identifying and comparing the effectiveness of two different therapeutic approaches, the most effective method for increasing moral intelligence in street children can be determined, and a step towards improving their empathy, accountability, and justice can be taken.

کلیدواژه‌ها English

Street Children
Reversing Habit Formation Techniques
Schema therapy
Emotional deprivation
Moral Intelligence
راکی زاده بختیاری، نیلوفر.(1403). تاثیر طرحواره درمانی در بهبود تعامل اجتماعی و افزایش توجه کودکان مبتلا به اتیسم، دومین کنفرانس ملی یافته های نوین روان شناسی کاربردی،آمل،https://civilica.com/doc/2506167
رحیمی، مهشاد و عنایتی، فاطمه و دانیالی، زهرا و محمدی تهرودی، یگانه.(1403). مطالعه ای بر تاثیر طرحواره درمانی بر خودآگاهی هیجانی، آسیب پذیری و علائم وسواسی در بیماران مبتلا به اختلال وسواس فکری - عملی،سومین کنفرانس بین المللی علوم انسانی، علوم اجتماعی و حقوق،https://civilica.com/doc/2112676
خجوی, زینب و ایزدی خواه, زهرا . (1397). نقش واسطه ای سبک دلبستگی ناایمن -دوسوگرا در اثر طرد ادراک شده از سوی مادر بر طرحواره های رهاشدگی و محرومیت هیجانی در زنان. پژوهش های علوم شناختی و رفتاری, 8(1), 45-58. https://doi.org/10.22108/cbs.2017.86603.0
فدوی نیا، پریسا، و خیاطان، فلور. (1400). اثر بخشی طرحواره درمانی بر محرومیت هیجانی, اضطراب, افسردگی و استرس در زنان مبتلا به سو هاضمه عملکردی شهر اصفهان. اندیشه و رفتار در روانشناسی بالینی (اندیشه و رفتار) )، 16(59 )، 27-36. SID. https://sid.ir/paper/1024214/fa
عرفانی فرد، یگانه و سجادی، سیدمحمدصادق. (1399). تاثیر آموزش فنون وارونه سازی عادت در درمان تیک های حرکتی کودکان، اولین همایش ملی روان شناسی بالینی کودک و نوجوان،اردبیل،https://civilica.com/doc/1193048
میرهاشمی روته, مرجان السادات , فرحزادی, زهرا و پورصالحی نویده, مرضیه . (1404). اثربخشی طرح‌واره درمانی بر ذهنی سازی و تنظیم شناختی هیجان در افراد دارای ترومای دوران کودکی. فصل‌نامه پژوهش‌های کاربردی روانشناختی. https://doi.org/10.22059/japr.2025.353754.644505
محمدحسینی مونا، نصرالهی بیتا، قریان جهرمی رضا. (1399). اثربخشی درمان اضطراب به روش طرحواره درمانی بر کمال‌گرایی مثبت و منفی زنان ۲۰ تا ۳۰ ساله. مجله دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی. ۱۸ (۴) :۴۵۹-۴۶۸. http://sjsph.tums.ac.ir/article-1-5961-fa.html  
نیک پور فاطمه، خلعتبری جواد، رضائی امید، جمهری فرهاد.(1400). مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر بخشودگی زنان مطلقه، مجله علوم روانشناختی، ۲۰ (۱۰۰) :۶۰۷-۵۹۷.
دوره 8، شماره 2 - شماره پیاپی 28
تابستان 1405
صفحه 101-112

  • تاریخ دریافت 06 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری 06 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 10 مرداد 1405
  • تاریخ اولین انتشار 10 مرداد 1405
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1405