رویکردی نو بر آموزش کودکان

رویکردی نو بر آموزش کودکان

نقش صفات پنج عاملی شخصیت و طرحوارههای ناسازگار اولیه در طلاق عاطفی زوجین

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی روانشناسی ، گروه روانشناسی،واحد بندرعباس ،دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس،ایران
2 دانشیار،گروه روانشناسی، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران
3 استادیار،گروه روانشناسی، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران
چکیده
طلاق عاطفی یکی از پیچیده‌ترین و پنهان‌ترین آسیب‌های روابط زناشویی است که در آن، پیوند هیجانی، صمیمیت و ارتباط مؤثر میان زوجین به‌تدریج کاهش می‌یابد، در حالی‌که رابطه رسمی ممکن است همچنان ادامه داشته باشد. شواهد پژوهشی نشان می‌دهد که صفات شخصیت پنج‌عاملی، به‌ویژه روان‌رنجورخویی، و نیز طرحواره‌های ناسازگار اولیه مانند رهاشدگی، بی‌اعتمادی/بدرفتاری و محرومیت هیجانی، از عوامل مهم در تضعیف کیفیت رابطه، افزایش تعارض و تشدید طلاق عاطفی هستند. در مقابل، برون‌گرایی، توافق‌پذیری و وظیفه‌شناسی در بسیاری از پژوهش‌ها نقش محافظتی داشته‌اند و با رضایت زناشویی و ثبات رابطه ارتباط مثبت نشان داده‌اند. این مقاله مروری با هدف بررسی نقش صفات شخصیت پنج‌عاملی و طرحواره‌های ناسازگار اولیه در طلاق عاطفی زوجین، یافته‌های پژوهش‌های منتشرشده در سال‌های 2020 تا 2025 را مرور می‌کند. نتایج مرور نشان می‌دهد که ترکیب صفات شخصیتی ناسازگار با طرحواره‌های اولیه منفی، از طریق سازوکارهایی مانند کاهش تنظیم هیجان، افزایش سوء‌تفاهم، کاهش صمیمیت، و تشدید فرسودگی زناشویی، احتمال بروز طلاق عاطفی را افزایش می‌دهد. بر این اساس، توجه به مداخلات شناختی-هیجانی، آموزش مهارت‌های ارتباطی و درمان طرحواره‌محور می‌تواند در پیشگیری و کاهش طلاق عاطفی مؤثر باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The role of the five-factor personality traits and early maladaptive schemas in couples' emotional divorce:Structured Narrative Review

نویسندگان English

Javad Sadeghiahooei 1
kobra haji alizadeh 2
nooshin taghinejad 3
1 PhD Student in Psychology, Department of Psychology, BA.C, Islamic Azad University, Bandar Abbas, Iran
2 Associate Professor, Department of Psychology, BA.C, Islamic Azad University, Bandar Abbas, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Psychology, BA.C, Islamic Azad University, Bandar Abbas, IranBandar Abbas, Iran.
چکیده English

Abstract
Emotional divorce is one of the most complex and hidden problems in marital relationships, in which the emotional bond, intimacy, and effective communication between spouses gradually decline while the formal relationship may still continue. Research evidence indicates that the Big Five personality traits—particularly neuroticism—as well as early maladaptive schemas such as abandonment, mistrust/abuse, and emotional deprivation are among the important factors that weaken relationship quality, increase conflict, and intensify emotional divorce. In contrast, extraversion, agreeableness, and conscientiousness have shown a protective role in many studies and are positively associated with marital satisfaction and relationship stability. The present review article aims to examine the role of the Big Five personality traits and early maladaptive schemas in couples’ emotional divorce by reviewing studies published between 2020 and 2025. The findings indicate that the combination of maladaptive personality traits and negative early schemas, through mechanisms such as reduced emotional regulation, increased misunderstanding, decreased intimacy, and heightened marital burnout, increases the likelihood of emotional divorce. Accordingly, attention to cognitive–emotional interventions, communication skills training, and schema-focused therapy may be effective in preventing and reducing emotional divorce.

کلیدواژه‌ها English

five-factor personality traits
Early Maladaptive Schemas
Emotional Divorce
Narrative Review
انوشا، فاطمه، آذرینوش، ایمان، و ویسکرمی، مریم. (۱۴۰۰). پیش‌بینی طلاق عاطفی زنان بر اساس راهبردهای طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه و ویژگی‌های شخصیتی. مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی (مرکز توسعه آموزشهای نوین ایران. 36(7)، ۲۸۶-۲۹۷.
انتظاری‌خیر، ندا، علیوندی‌وفا، مرضیه، و حسینی‌نسب، سیدداوود. (۱۴۰۱). طلاق عاطفی و طرحواره‌های هیجانی در زوجین دارای تجربه طلاق عاطفی: نقش واسطه‌ای هوش هیجانی. خانواده درمانی کاربردی، ۱۱(3)، ۳۶۱-۳۷۷.
بی‌آزاری کاری، فوژان، و اصغری گنجی، عسکر. (۱۴۰۱). پیش‌بینی طلاق عاطفی بر اساس طرحواره‌های ناسازگار اولیه در زوجین دارای مشکلات زناشویی. تعالی مشاوره و روان‌درمانی، ۱۱(3)، ۲-۱۲.
جلالوند، مهناز، نوابی‌نژاد، شکوه، رضازاده‌بهادران، حمیده، و خسروی ‌بابادی، علی‌اکبر. (۱۴۰۱). مدل‌یابی معادلات ساختاری طلاق عاطفی براساس طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه، همدلی عاطفی با میانجی‌گری تنظیم هیجان در زنان متأهل تهران. خانواده درمانی کاربردی، ۱۰(3)، ۱۷۷-۲۰۶.
جورابچی، سیده معصومه، دوایی، مهدی، و مردانی راد، مژگان. (۱۳۹۹). طراحی مدل رضایت زناشویی بر اساس مؤلفه‌های سلامت روانی، ویژگی‌های شخصیتی و هماهنگی شخصیتی و با میانجی‌گری رضایت جنسی در زوجین مراجعه‌کننده به مراکز خانه‌های سلامت شهر تهران. سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، ۴(ویژه‌نامه)، ۷۴-۸۸.
حسینی، سمیه، جعفری، مجید، و ملکی، هادی. (۱۴۰۲). بررسی میانجی‌گری دلزدگی زناشویی در رابطه بین ویژگی‌های شخصیتی و کیفیت رابطه زوجین. مجله مطالعات روانشناسی، 8(4)، ۳۳۵۰.
شیری، لیلا، میرزاحسینی، حسن، و رضایی، مسعود. (۱۴۰۱). ررسی نقش ذهنیت‌های والدتنبیه‌گر و کودک آسیب‌پذیر طرحواره‌ای در طلاق عاطفی دانشجویان متأهل: نقش تعدیل‌کننده‌ی سبک‌های مقابله‌ای. ویکردی نو بر آموزش کودکان، 4(3)، ۳۵۴۷. doi: 10.22034/naes.2022.338556.1188
عسکری، الهه، و قاسمی‌فرد، مریم. (۱۴۰۳). یش‌بینی طلاق عاطفی بر اساس الگوهای ارتباطی خانواده و تمایزیافتگی خود با نقش میانجی‌گری طرحواره ناسازگار اولیه زنان منطقه کرج. خانواده و بهداشت، ۱۴(2)، ۲۱۱۲۳۰.
کاظمی، فریبا، صادقی، جعفر، و هاشمی، لیلا. (۱۴۰۱). بررسی رابطه طلاق عاطفی با سازه‌های شخصیتی و هیجانی زوجین. مجله روانشناسی بالینی، 9(2)، ۱۰۱۱۱۸.
کجباف، محمدباقر، و رحیمی، میلاد. (۱۴۰۴). مقایسه افراد مبتلا به مشکلات بینایی، شنوایی، جسمی-حرکتی و افراد فاقد مشکلات جسمانی از نظر پنج عامل بزرگ شخصیت. رویکردی نو بر آموزش کودکان، ۷(1)، ۱۴۰-۱۵۲. doi: 10.22034/naes.2025.498341.1632
پیام، محمدرضا، محمودعلیلو، مجید، و علیوندی وفا، مرضیه. (۱۴۰۲). روابط ساختاری عامل‌های شخصیت با طلاق عاطفی: بررسی نقش میانجی دلزدگی زناشویی. نشریه زن و مطالعات خانواده، ۶۲(4)، ۹۲۷.
دوره 8، شماره 2 - شماره پیاپی 28
تابستان 1405
صفحه 113-124

  • تاریخ دریافت 05 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری 08 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 08 مرداد 1405
  • تاریخ اولین انتشار 08 مرداد 1405
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1405