رویکردی نو بر آموزش کودکان

رویکردی نو بر آموزش کودکان

مقایسه استرس ادراک شده، تاب آوری و افکار خودکشی در دانش‌آموزان تک والد و دو والد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار ، مرکز تحقیقات علوم شناختی و رفتاری، گروه روانشناسی، واحد کرج ،دانشگاه آزاد اسلامی، کرج،ایران.
2 گروه روانشناسی، واحد کرج ،دانشگاه آزاد اسلامی، کرج،ایران
چکیده
این پژوهش با هدف مقایسه استرس ادراک‌شده، تاب‌آوری و افکار خودکشی در دانش‌آموزان تک‌والد و دو والد انجام شد. روش تحقیق کاربردی، از نوع توصیفی–علی‌مقایسه‌ای و مقطعی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه اول شهر کرج در سال تحصیلی ۱۴۰۲–۱۴۰۳ بود. حجم نمونه با توجه به توصیه دلاور (۱۳۹۶) مبنی بر کفایت ۳۰ نفر برای هر گروه در پژوهش‌های علی–مقایسه‌ای و با لحاظ احتمال ریزش، برای هر گروه ۵۰ نفر در نظر گرفته شد؛ در مجموع ۳۰۰ دانش‌آموز در پنج زیرگروه (تک‌والد ناشی از طلاق یا فوت هر یک از والدین و گروه دووالد) بررسی شدند که در تحلیل نهایی در قالب دو گروه کلی تک‌والد و دووالد مقایسه شدند. روش نمونه‌گیری در دسترس و هدفمند بود. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه استرس ادراک‌شده کوهن و همکاران (۱۹۸۳)، مقیاس تاب‌آوری نوجوانان اونگار و لیبنبرگ (۲۰۰۹) و پرسشنامه افکار خودکشی کیت (۱۹۸۴) بود. داده‌ها با استفاده از آزمون t دو نمونه مستقل در نرم‌افزار SPSS-27 تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد بین دو گروه تک‌والد و دو والد در هر سه متغیر تفاوت معنادار وجود دارد (۰۵/۰ > p). میانگین استرس ادراک‌شده در دانش‌آموزان تک‌والد (۵۲/۴۶) بالاتر از دو والد (۱۰/۴۱)، میانگین تاب‌آوری در دانش‌آموزان تک‌والد (۳۷/۱۱۰) پایین‌تر از دو والد (۸۵/۱۱۴) و میانگین افکار خودکشی در دانش‌آموزان تک‌والد (۶۱/۸) بالاتر از دو والد (۶۰/۶) بود. با توجه به ماهیت مقطعی پژوهش، این یافته‌ها نشان‌دهنده همبستگی بین ساختار خانواده و شاخص‌های سلامت روان است؛ هرچند نمی‌توان روابط علی از آنها نتیجه گرفت. طراحی و اجرای مداخلات روان‌شناختی و مشاوره‌ای برای دانش‌آموزان تک‌والد به‌منظور پیشگیری از آسیب‌های روانی و تقویت توانمندی‌های مقابله‌ای ضروری به نظر می‌رسد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A Comparison of Perceived Stress, Resilience, and Suicidal Ideation in Single-Parent and Two-Parent Students

نویسندگان English

atefeh Nezhadmohamad nameghi 1
parvin daylami 2
1 Assistant Professor, cognitive and Behavioural Science Research Center, Department of Psychology, Ka.C., Islamic Azad University, Karaj, Iran,
2 , Department of Psychology, Ka.C., Islamic Azad University, Karaj, Iran,
چکیده English

This study aimed to compare perceived stress, resilience, and suicidal ideation among single-parent and two-parent middle school students. The research was applied in nature and employed a descriptive, causal-comparative, and cross-sectional design. The statistical population included all female first-grade middle school students in Karaj City during the 2023–2024 academic year. Based on Delavar's (2017) recommendation of a minimum of 30 participants per group in causal-comparative studies and accounting for potential attrition, a sample size of 50 students per group was selected, totaling 300 students across five groups (two-parent = 100; single-parent due to divorce or death = 200). Sampling was conducted using convenience and purposive methods. Research instruments included the Perceived Stress Scale (Cohen et al., 1983), the Child and Youth Resilience Measure (Ungar & Liebenberg, 2009), and the Suicidal Ideation Questionnaire (Keith, 1984). Data were analyzed using independent samples t-test in SPSS-27. The findings revealed significant differences between single-parent and two-parent groups across all three variables (p < 0.05). The mean perceived stress was higher in single-parent students (M = 46.52) than in two-parent students (M = 41.10); resilience was lower in single-parent students (M = 110.37) compared to two-parent students (M = 114.85); and suicidal ideation was higher in single-parent students (M = 8.61) than in two-parent students (M = 6.60). Given the cross-sectional nature of the study, these findings indicate associations between family structure and mental health indicators; however, causal relationships cannot be inferred. Designing and implementing psychological and counseling interventions for single-parent students is essential to prevent mental health risks and enhance coping capacities.

کلیدواژه‌ها English

Perceived stress
resilience
suicidal ideation
single-parent students
two-parent students
آقایی، م.، ابراهیمی، ا.، و انصاری شهیدی، م. (۱۴۰۲). اثربخشی شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر استرس ادراک‌شده و علائم روان‌تنی دانش‌آموزان با اختلال‌های روان‌تنی. پژوهش‌های کاربردی روان‌شناختی، ۱۴)۱)، ۲۱۱-۲۲۶. https://doi.org/10.22059/japr.2023.333973.644087
امینی، ع.، خدادادی، ک.، زکی‌یی، ع.، و یوردی حسین‌زاده، ا. (۱۳۹۳). مقایسه افسردگی، استرس، اضطراب، کم‌رویی، پرخاشگری و پیشرفت تحصیلی در دانش‌آموزان پسر تک‌والد و دووالد. تحقیقات مدیریت آموزشی، )۴( ، ۵۷-۶۶.
امیدوار، ع.، غریب‌زاده، ن.، و عزیزی‌نژاد، ف. (۱۴۰۰). رابطه تاب‌آوری، سخت‌رویی و اهمال‌کاری تحصیلی در دانش‌آموزان با و بدون ناتوانی یادگیریسومین همایش ملی روان‌شناسی و آسیب‌های اجتماعی، تهران. بازیابی از https://civilica.com/doc/1615572/
بهی‌روز، س.، و حقایق، م. (۱۳۹۸). افکار خودکشی و استرس در دانشجویان افسرده: نقش تیپ‌های زمانی. مجله روان‌شناسی بالینی ایران، ۶)۱)، ۶۴-۷۴. http://shenakht.muk.ac.ir/article-۱-۵۸۳-fa.html
دارابی، ن.، سلطانی، م.، و رضایی، ص. (۱۴۰۱). مقایسه کنش اجرایی، حافظه فعال و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان دختر دارای خانواده هسته‌ای و تک‌والد. سلامت روان کودک، ۹(۳۰)، ۱۷۶-۱۹۱.
جعفری‌کهخا، س.، و مرعشی، ف. (۱۳۹۶). بررسی مقایسه‌ای افکار خودکشی، معنویت و سلامت روان با توجه به فرهنگ جامعه در دانش‌آموزان دختر خانواده‌های طلاق و خانواده‌های عادی شهر زابل. کنفرانس بین‌المللی فرهنگ، آسیب‌شناسی روانی و تربیت، ۱-۱۱.
خباز، م.، بهجتی، ز.، و ناصری، م. (۱۳۹۰). رابطه حمایت اجتماعی و سبک‌های مقابله با تاب‌آوری در پسران نوجوان. روان‌شناسی کاربردی، ۵)۴( ، ۱۰۸۱۲۳. پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی (SID).
شمس، ش.، و کاکابرایی، ک. (۱۴۰۱). مقایسه استرس ادراک‌شده، آسایش ذهنی و تاب‌آوری در بین والدین کودکان اتیسم، کم‌توان ذهنی و فزون‌کنش. رویکردی نو بر آموزش کودکان، ۴)۲)، ۱۳۴-۱۴۴. https://doi.org/10.22034/naes.2022.327055.1170
صفایی، مریم، و شکری، امید. (1393). سنجش استرس در بیماران سرطانی: روایی عاملی مقیاس استرس ادراک شده در ایران. روان پرستاری، 2(1)، 13-22. SID. https://sid.ir/paper/235804/fa
علی‌زاده، ح. (۱۳۹۵). تاب‌آوری روان‌شناختی. تهران: انتشارات ارسباران.
کازرونی‌زند، ب.، سپهری شاملو، ز.، و میرزائیان، ب. (۱۳۹۲). بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس تاب‌آوری کودک و نوجوان-۲۸ در جمعیت ایرانی: روایی و پایایی. نسیم تندرستی، ۲)۳)، ۱۵-۲۱. https://jfh.sari.iau.ir/article_641848.html
معتمدی شارک، ف.، غباری بناب، ب.، و ربیعی، ع. (۱۳۹۵). مشکلات رفتاری دانش‌آموزان خانواده‌های تک‌والدی و دووالدی از دیدگاه معلمان آنها. سلامت روان کودک، ۳)۲( ،۸۷-۹۶. https://www.magiran.com/p1602188
محمدی، م.، و رشیدی، س. (۱۳۹۷). رابطه هوش هیجانی، تاب‌آوری و سبک‌های مقابله‌ای با افکار خودکشی در نوجوانان. مجله روان‌شناسی بالینی ایران، ۹)۲( ، ۱۱۵۱۳۲.
میری، م.، رضائیان، م.، و قاسمی، ع. (۱۴۰۱). مروری نظام‌مند بر میزان شیوع و علل خودکشی در دانش‌آموزان و دانشجویان ایرانی. دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، ۲۱)۵)، ۵۵۱-۵۷۴.
نوروزی، ب.، غفاری نوران، ع.، ابوالقاسمی، ع.، و موسی‌زاده، ت. (۱۴۰۰). اثربخشی آموزش شفقت به خود بر استرس تحصیلی و فرسودگی تحصیلی دانش‌آموزان دارای علائم افسردگی. مطالعات ناتوانی، ۱۱)۱(، ۶۸-۹۱.
نوری، ف. (۱۳۹۱). بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی پرسشنامه افکار خودکشی کیت در نوجوانان. مجله روان‌شناسی بالینی کودک.
هاشم‌ورزی، س.، فراهانی، م.، و نیک‌اقبال، ر. (۱۴۰۳). نقش واسطه‌ای سبک‌های مقابله‌ای در رابطه بین هوش هیجانی و افکار خودکشی در نوجوانان. پژوهش‌های روان‌شناسی شناختی، ۲۱)۱)، ۴۵۶۴

  • تاریخ دریافت 15 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری 31 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 21 تیر 1405
  • تاریخ اولین انتشار 21 تیر 1405
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1405