رویکردی نو بر آموزش کودکان

رویکردی نو بر آموزش کودکان

مدیریت آموزشگاهی اثربخش در مدارس متوسطه: یک رویکرد دلفی فازی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.
2 دانشیار مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.
3 استادیار مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.
چکیده
زمینه و هدف: این پژوهش با هدف طراحی یک مدل بومی برای مدیریت اثربخش آموزشگاهی در مدارس متوسطه دوم مناطق محروم استان آذربایجان غربی انجام شد. مدل پیشنهادی با تمرکز بر چالش‌های خاص این مناطق مانند کمبود منابع، نابرابری در توزیع نیروی انسانی و محدودیت‌های زیرساختی، طراحی گردید.
روش پژوهش: این تحقیق از نظر هدف، بنیادی و از نظر روش، آمیخته (کیفی-کمی) بود. در بخش کیفی، با ۱۵ خبره (انتخاب‌شده به روش هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری) مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته انجام شد. داده‌های کیفی با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA ۱۸ کدگذاری و تحلیل محتوا شد (۰.۷۴۳= ضریب کاپا). در بخش کمی، از روش دلفی فازی در دو راند برای غربالگری نهایی ۴۰ شاخص استخراج‌شده استفاده گردید (آستانه پذیرش >۰.۷۰) در نهایت، روابط ساختاری عوامل با تکنیک مدل‌سازی ساختاری-تفسیری (ISM) و تحلیل میک مک ترسیم شد.
یافته‌ها: تحلیل کیفی به شناسایی ۹ تم اصلی و ۴۰ شاخص منجر گردید. نتایج دلفی فازی حاکی از توافق خبرگان بر تمامی شاخص‌ها بود (۷.۴۳= میانگین قطعی، ۰.۲۱= انحراف معیار). مدل ISM نهایی در ۱۲ سطح ترسیم شد که در آن «امور اداری و مالی» به عنوان زیربنایی‌ترین عامل (سطح ۱۲) و «آموزش و یادگیری» به عنوان تاثیرپذیرترین عامل (سطح ۱) شناسایی شدند.
نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد مدیریت اثربخش در مناطق محروم پدیده‌ای چندبعدی و سلسله‌مراتبی است که موفقیت آن مستلزم توجه اولیه به زیرساخت‌های اداری و مالی است. مدل ارائه‌شده می‌تواند چارچوبی عملی برای مدیران و سیاست‌گذاران جهت برنامه‌ریزی و اجرای مداخلات هدفمند فراهم آورد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Effective School Management in High Schools: A Fuzzy Delphi Approach

نویسندگان English

Shafie Arzani 1
Maryam Sameri 2
Niloufar Mortazanezhad 3
1 Ph.D. Student in Educational Management, Department of Educational Sciences, Urmia Branch, Islamic Azad University, Urmia, Iran
2 Associate Professor of Educational Management, Department of Educational Sciences, Urmia Branch, Islamic Azad University, Urmia, Iran
3 Assistant Professor of Educational Management, Department of Educational Sciences, Urmia Branch, Islamic Azad University, Urmia, Iran
چکیده English

Background and Aim: The primary objective of this research was to design and present an indigenous model for effective school management in second-grade high schools located in underprivileged areas of West Azerbaijan province, Iran. The proposed model focuses on addressing specific local challenges such as resource shortages, unequal distribution of human resources, and infrastructural limitations.
Methods: This foundational research employed a sequential mixed-methods (qualitative-quantitative) approach. In the qualitative phase, semi-structured interviews were conducted with 15 purposefully selected experts in school management until theoretical saturation was achieved. Qualitative data were analyzed using content analysis in MAXQDA software (version 18), resulting in the extraction of initial codes and themes (Cohen’s Kappa = 0.743). In the quantitative phase, a two-round Fuzzy Delphi technique was utilized to screen and reach a consensus on the 40 extracted indicators (acceptance threshold > 0.70). Finally, the structural relationships between the finalized factors were delineated using Interpretive Structural Modeling (ISM) and MICMAC analysis.
Results: Qualitative analysis identified 9 main themes and 40 indicators. The Fuzzy Delphi results demonstrated expert consensus on all indicators (Final Crisp Mean = 7.43, SD = 0.21). The final ISM model was structured into 12 levels, revealing "Administrative and Financial Affairs" as the most foundational and influential factor (Level 12), while factors related to "Teaching and Learning" were identified as the most dependent outcomes (Level 1).
Conclusion: The findings indicate that effective management in deprived areas is a multidimensional and hierarchical phenomenon, the success of which necessitates initial attention to administrative and financial infrastructures. The proposed model provides a practical framework for school principals and policymakers to guide targeted planning and interventions, ultimately contributing to improved educational quality and reduced inequality in these regions.

کلیدواژه‌ها English

Effective School Management
Deprived Areas
Fuzzy Delphi
Interpretive Structural Modeling (ISM)
West Azerbaijan Province
ابراهیمی تبار، رزیتا. ستاری، صدرالدین و سلیمانی، توران. (۱۴۰۱). ارائه الگوی مدیریت اثربخش در مدارس هزاره سوم با تأکید بر مؤلفه‌های سیاسی. جامعه‌شناسی سیاسی ایران، ۵(۱۱)، ۱۸۹۰-۱۹۰۴.
بنی‌اسدی، شهین. حسین قلی‌زاده، رضوان و امین خندقی، مقصود. (۱۳۹۶). از اثربخشی تا تعالی: گسست نظریه، تحقیق و عمل در برنامه تعالی مدیریت مدرسه. پژوهش‌نامه مبانی تعلیم‌وتربیت، ۷(۲)، ۱۲۴-۱۴۸.
تقی‌زاده قوام، زهرا. رشادت جو، حمیده و داوودی، رسول. (۱۴۰۲). طراحی و اعتباربخشی الگوی نظام آموزش اثربخش برای مدیران دوره ابتدایی. مشاوره شغلی و سازمانی، ۱۵(۵۵)، ۳۵-۵۴.
چراغچی، علیرضا. (1402). بررسی سبک های رهبری اثربخش در مدیریت آموزشی. کنفرانس بین المللی پژوهش های مدیریت و علوم انسانی در ایران.
حسنی، محمد. سامری، مریم و موسوی، میر نجف. (۱۳۹۴). سنجش درجه توسعه‌یافتگی و محرومیت مناطق آموزش‌وپرورش استان آذربایجان غربی. دو فصلنامه مطالعات برنامه‌ریزی آموزشی، ۴(۷)، ۸۳-۱۰۳.
سرور، رحیم و موسوی، میر نجف. (۱۳۹۰). ارزیابی توسعه پایدار شهرهای استان آذربایجان غربی. فصلنامه جغرافیا، ۹(۲۸)، ۷-۲۸.
غلامحسین‌زاده، راحله. خدایارلو، رضا و وحید مهدی‌نیا، نازیلا. (۱۳۹۴). بررسی اثربخشی مجتمع‌های آموزشی و پرورشی در مقایسه با مدارس یک دوره‌ای از دیدگاه مدیران و معلمان دوره متوسطه شهرستان مرند. کنفرانس جهانی افق‌های نوین در علوم‌انسانی، شیراز.
کاتز، رابرت. (۱۴۰۳). روانشناسی صنعتی و سازمانی (حسین شکرشکن، مترجم). انتشارات رشد.
کاشیان، سیده بهاره و بیگلر، محمود. (۱۳۹۸). الگوی مدیریت اثربخش و حل مسئله ناکارآمدی کارکنان. توسعه‌سازمانی پلیس، ۱۶(۶۹)، ۷۳-۹۲.
لگزیان، محمد. منصوریان، یزدان. کفاش‌پور، آذر و فرهادی نژاد، محسن. (1394). راهبردهای مدیریت اثربخش برای مدیران تازه‌کار در سازمان‌های دولتی ایران. چشم‌انداز مدیریت دولتی، - (22)، 83-102.
معجونی، حسین و رحیمی، حسن. (۱۴۰۳). بررسی رابطه رهبری دیجیتال با عملکرد خلاقانه به واسطه نقش میانجی توانمندسازی روان‌شناختی معلمان. پژوهش در نظام‌های آموزشی، ۱۸(۶۴)، ۳۵-۵۴.
موسی خانی، مرتضی. معمارزاده، غلامرضا. امیری، مقصود و حسن‌زاده، رقیه. (1391). طراحی مدل ویژگی های اثربخش مدیران در نظام اداری ایران با رویکرد طراحی سیستم خبره فازی. مطالعات کمی در مدیریت، 3(2)، 85-100.
وایلز، کیمبل. (1402). رهبری و مدیریت آموزشی. ترجمه محمدعلی طوسی. تهران، انتشارات بازتاب.

  • تاریخ دریافت 18 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 05 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 27 مهر 1404
  • تاریخ اولین انتشار 13 بهمن 1404
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1404