رویکردی نو بر آموزش کودکان

رویکردی نو بر آموزش کودکان

اثربخشی برنامه عصب روانشناختی کودک محور تلفیقی با آموزش تنظیم هیجان بر خود کنترلی کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه-بیش فعالی (ADHD)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه علم و هنر ،یزد، ایران
2 دانشیار گروه روانشناسی، دانشگاه علم و هنر، یزد ایران
چکیده
زمینه و هدف: اختلال نقص توجه-بیش‌فعالی (ADHD) یکی از شایع‌ترین اختلالات عصبی-رشدی در کودکان است که خودکنترلی پایین از ویژگی‌های بارز آن محسوب می‌شود. هدف این پژوهش بررسی اثربخشی برنامه عصب روان‌شناختی کودک‌محور تلفیقی با آموزش تنظیم هیجان بر بهبود خودکنترلی کودکان مبتلا به ADHD بود.

روش پژوهش: این مطالعه به روش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه گواه به همراه مرحله پیگیری دوماهه انجام شد. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان ۷ تا ۱۱ ساله مبتلا به ADHD در شهر یزد در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود. از این جامعه، ۳۰ نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای انتخاب و به دو گروه آزمایش و گواه تقسیم شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه اختلال کم‌توجهی و بیش‌فعالی کانرز و پرسشنامه خودکنترلی (SCQ) بودند. برنامه مداخله شامل ۱۰ جلسه ۲ ساعته عصب روان‌شناختی کودک‌محور همراه با آموزش تنظیم هیجان بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS-26 و روش تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر تحلیل شدند.

یافته‌ها: نتایج نشان داد با توجه به نمره کلی خود کنترلی(98/7 F= و 002/0 P=) و ابعاد آن یعنی خود کنترلی (25/6 F= و 002/0 P=)، تکانشگری(50/7 F= و 001/0 P=) و خودکنترلی/تکانشگری(75/5 F= و 002/0 P=) متغیر مستقل (آموزش عصب‌روانشناختی کودک‌محور به همراه آموزش تنظیم هیجان) به شکل معناداری تأثیرگذار بر تغییر در متغیرهای وابسته بوده است. همچنین، تفاوت معناداری بین نمرات پس‌آزمون و پیگیری مشاهده نشد، که نشان‌دهنده پایداری اثر مداخله بود. در گروه گواه، تغییرات معناداری مشاهده نشد.

نتیجه‌گیری: برنامه عصب روان‌شناختی کودک‌محور همراه با آموزش تنظیم هیجان، مداخله‌ای مؤثر برای بهبود خودکنترلی در کودکان مبتلا به ADHD است. پیشنهاد می‌شود این برنامه در محیط‌های آموزشی و درمانی برای کمک به کودکان مبتلا به ADHD به‌کار گرفته شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Effectiveness of a Child-Centered Neuropsychological Program Integrated with Emotion Regulation Training on Self-Control in Children with Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD)

نویسندگان English

mohaddeseh fallahzadeh 1
mohsen saeidmanesh 2
1 PhD student in Psychology, Department of Psychology, Faculty of Humanities, Science and Arts University , Yazd, Iran
2 Associate Professor, Department of Psychology, Faculty of Humanities, Science and Arts University, Yazd, Iran
چکیده English

Background and Aim: Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) is one of the most common neurodevelopmental disorders in children, characterized by low self-control. The aim of this study was to investigate the effectiveness of a child-centered neuropsychological program combined with emotion regulation training on improving self-control in children with ADHD.

Research Method: This quasi-experimental study employed a pretest-posttest design with a control group and a two-month follow-up. The statistical population included 7-11-year-old students diagnosed with ADHD in Yazd during the 2024-2025 academic year. Thirty participants were selected through cluster random sampling and assigned to experimental and control groups. The research instruments included the Conners' ADHD Rating Scale and the Self-Control Questionnaire (SCQ). The intervention consisted of 10 two-hour sessions of child-centered neuropsychological training integrated with emotion regulation education. Data were analyzed using SPSS-26 and repeated measures ANOVA.

Findings: The results indicated that the independent variable (child-centered neuropsychological training combined with emotion regulation education) significantly influenced the dependent variables, including overall self-control (F=7.98, P=0.002) and its dimensions: self-control (F=6.25, P=0.002), impulsivity (F=7.50, P=0.001), and self-control/impulsivity (F=5.75, P=0.002). Furthermore, no significant difference was observed between posttest and follow-up scores, indicating the stability of the intervention's effects. No significant changes were observed in the control group.

Conclusion: The child-centered neuropsychological program combined with emotion regulation training is an effective intervention for improving self-control in children with ADHD. It is recommended that this program be implemented in educational and therapeutic settings to support children with ADHD.

کلیدواژه‌ها English

Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder
Self-Control
Neuropsychology
Emotion Regulation
حسینعلی زاده، محمد؛ فرامرزی، سسالا؛ و عابدی، احمد. (1401). بررسی تاثیر بسته مداخلات بهنگام عصب‌- روانشناختی کودک محور بر عملکرد شناختی و اجتماعی کودکان تاخیر رشدی. فصلنامه روان شناسی تربیتی، 18(65)، 43-62
شهیم، سیما؛ یوسفی، فریده؛ و شهائیان، آمنه. (۱۳۸۶). هنجاریابی و ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس درجه‌بندی کانرز فرم معلم. مجله علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید چمران اهواز، ۱۹(1)، ۱-۸۶
فرح­زادی، نیکو؛  قربان شیرودی، شهره؛ خلعتبری، جواد؛ زربخش، محمدرضا. (1402). اثربخشی آموزش کارکردهای اجرایی بر خودکنترلی و شایستگی اجتماعی کودکان دارای خودکنترلی ضعیف. فصل‌نامه پژوهش‌های کاربردی روانشناختی، 14(2)، 145-161
فلاح­زاده ابرقویی، محدثه؛ دمهری، فرنگیس؛ و سعیدمنش، محسن. (1402). بررسی اثربخشی برنامه عصب روانشناختی کودک‌محور تلفیقی با تنظیم هیجان بر تنظیم هیجان، عزت نفس و عملکرد زبان در کودکان دارای تاخیر تحول زبان. عصب روان‌شناسی، ۹(۳۴)،16-1
قدم پور، عزت الله؛ رحیمی پور، طاهره؛  زنگی آبادی، معصومه. (1395). تأثیر آموزش برنامه فرزندپروری سازنده به مادران بر مهارت های خود کنترلی کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی دوره دبستان. دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی. 17 (3)، 109-17.
کشاورز ولیان، نرگس؛ حسن زاده، سعید؛ کاشانی واحد، لیلا؛ اساسه، مریم. (1402). اثربخشی آموزش مهارت‌های عصب‌روان‌شناختی بر مهارت خودکنترلی و شایستگی اجتماعی کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ بیش‌فعالی. فصل‌نامه پژوهش‌های کاربردی روانشناختی، 14(3)، 185-201

  • تاریخ دریافت 22 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری 16 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 27 اردیبهشت 1404
  • تاریخ اولین انتشار 27 اردیبهشت 1404
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1404