رویکردی نو بر آموزش کودکان

رویکردی نو بر آموزش کودکان

اثربخشی تاب آوری روان شناختی بر کیفیت دوستی و واکنش پذیری عاطفی کودکان با اختلال نافرمانی مقابله‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناس ارشد روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، واحد الکترونیک، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استاد گروه روانشناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.
چکیده
هدف از این پژوهش اثربخشی تاب‌آوری روان‌شناختی بر کیفیت دوستی و واکنش‌پذیری عاطفی کودکان با اختلال نافرمانی مقابله-ای بود. طرح پژوهشی نیمه آزمایشی از نوع پیش‌آزمون – پس‌آزمون و پیگیری با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه کودکان 6 تا 10 ساله مبتلا به اختلال نافرمانی مقابله‌ای در سال تحصیلی 1403-1404 بود که در مدارس شهر تهران مشغول به تحصیل بودند. حجم نمونه شامل 30 نفر (15 نفر گروه آزمایش و 15 نفر گروه گواه) از جامعه آماری به شیوه نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شده و در گروه‌های گواه و آزمایش جایگماری شدند. برای گروه آزمایشی، مداخله تاب‌آوری روان‌شناختی اجرا شد در حالیکه گروه کنترل در لیست انتظار باقی ماندند. ابزار پژوهش شامل مقیاس علائم مرضی کودکان (گادو و اسپرافکین، 1994)، پرسشنامه کیفیت دوستی (زهره وند و حجازی، 1380) و شاخص واکنش‌پذیری عاطفی (استرینگرز و همکاران، 2012) بود. داده‌ها با استفاده از روش آماری تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و نرم افزار SPSS26 تحلیل شد. نتایج نشان داد که مداخله تاب‌آوری روان-شناختی بر کیفیت دوستی و واکنش‌پذیری عاطفی در مراحل پس‌آزمون و پیگیری تاثیر معنی‌دار داشته است (05/0p<). بنابراین با توجه به یافته‌های این پژوهش، می‌توان نتیجه گرفت که تقویت تاب‌آوری روان‌شناختی می‌تواند به عنوان یک روش مؤثر در مدیریت رفتارهای مشکل‌ساز و ارتقای روابط اجتماعی کودکان با اختلال نافرمانی مقابله‌ای به‌کار گرفته شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Effectiveness of Psychological Resilience on the Quality of Friendship and Emotional Reactivity in Children with Oppositional Defiant Disorder (ODD)

نویسندگان English

Elahe Sultanzadeh 1
Keivan Kakabaraee 2
1 Master of Science in Psychology and Education of Exceptional Children, Electronics Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Professor, Department of Psychology, Kermanshah Branch, Islamic Azad University, Kermanshah, Iran.
چکیده English

The aim of this study was to examine the effectiveness of psychological resilience on friendship quality and emotional reactivity in children with oppositional defiant disorder (ODD). The research design was a quasi-experimental pre-test – post-test with follow-up and a control group. The statistical population of the study included all children aged 6 to 10 years with ODD in the 2025 academic year who were studying in schools in Tehran. The sample size consisted of 30 participants (15 in the experimental group and 15 in the control group), selected through convenient sampling and randomly assigned to the experimental and control groups. The psychological resilience intervention was administered to the experimental group, while the control group remained on the waiting list. The research instruments included the Children Symptom Inventory-4 (Gadow, Sprafkin, 1994), the Friendship Quality Questionnaire (Zahra-Vand & Hojazi, 2001), and the the affective reactivity Index (Stringaris et al., 2012). The data were analyzed using repeated measures analysis of variance (ANOVA) and SPSS 26 software. The results indicated that the psychological resilience intervention had a significant effect on friendship quality and emotional reactivity at both post-test and follow-up stages (p < 0.05). Therefore, based on the findings of this study, it can be concluded that enhancing psychological resilience can be an effective method for managing disruptive behaviors and improving social relationships in children with ODD.

کلیدواژه‌ها English

Oppositional Defiant Disorder
Psychological Resilience
Friendship Quality
Emotional Reactivity
حاجی آقانژاد، یاسر.، زارع نیستانک، محمد.، طباطبائی، فاطمه سادات.، و داداشی حاجی، مهدی. (1400). اثربخشی آموزش تاب آوری خانوادگی بر سازگاری اجتماعی خانواده های نظامی. علوم مراقبتی نظامی، 8(3 (مسلسل 29) )، 254-263.
زرین‌فر، ساناز.، بلوطی، علیرضا. (1398). اثربخشی مشاوره گروهی مبتنی بر تاب‌آوری بر استرس و پرخاشگری در پرستاران زن بیمارستان گنجویان. آموزش پرستاری. ۸ (۱) :۴۵-۵۲.
شیبانی، حسین.، میکائیلی، نیلوفر.، نریمانی، محمد. (1396). اثربخشی آموزش تنظیم هیجان بر استرس، اضطراب، افسردگی و تحریک پذیری دانش آموزان مبتلا به اختلال بد تنظیمی خلق مخرب. روان پرستاری. ۵ (۶) :۴۴-۳۷
شیخ زاده قولنجی، فرشته.، ترخان، مرتضی.، گلچین، ندا.، و زارع، حسین. (1393). اثربخشی آموزش تاب آوری گروهی بر مولفه های سلامت عمومی دانش آموزان دختر دبیرستانی. مطالعات روان شناختی، 10(4)، 53-71.
صدری دمیرچی، اسماعیل.، بشرپور، سجاد.، رمضانی، شکوفه.، کریمیانپور، غفار. (1396). اثربخشی آموزش برنامه تاب­آوری بر خشم و بهزیستی روان شناختی دانش‌آموزان تکانشور. روان شناسی مدرسه و آموزشگاه، 6(4): 139-120
ضیغمی محمدی، شراره.، هاشمی، مریم. (1399). همبستگی بین ناامیدی، تاب آوری و تیپ شخصیتی D در بیماران نارسایی مزمن قلب. مجله علوم پزشکی صدرا. 8(3): 300-289
ظهروند، زهر  ه و حجازی، الهه. (1380). بررسی ملاک­ها و کیفیت دوستی کودکان و نوجوانان دختر. مجله روان شناسی و علوم تربیتی. 6 (۱) :۲۰ - ۱.
فتاحی، امید.، جدیدی، هوشنگ.، احمدیان، حمزه.، مرادی، امید. (1400). اثربخشی بسته آموزشی تاب‌آوری تحصیلی، دلبستگی به مدرسه، خودپنداره تحصیلی و درگیری تحصیلی بر سازگاری تحصیلی. مجله مطالعات روانشناسی تربیتی، 18(43): 84-63
فرزاد، ولی­الله؛ امامی پور، سوزان؛ وکیل قاهانی، فرشته. (1390). بررسی اعتبار، روایی و هنجاریابی پرسشنامه علائم مرضی کودکان بر روی کودکان کار. تحقیقات روانشناختی.3(11):47-57.
محمدی شمیرانی، سمانه.، سعدی پور، اسماعیل.، درتاج، فریبرز.، ابراهیمی قوام، صغری.، فلسفی نژاد، محمدرضا. (1399). اثربخشی بسته آموزشی تاب آوری مبتنی بر بازی بر سازگاری اجتماعی کودکان. تحقیقات علوم رفتاری. ۱۸ (۲) :۲۱۳-۲۲۶
محمدی، ایمان.، و سجادیان، ایلناز. (1398). اثربخشی آموزش تاب آوری بر سازگاری اجتماعی و هدفمندی در زندگی در سالمندان مرد ساکن سرای سالمندان. روانشناسی پیری، 5(2 )، 89-100

  • تاریخ دریافت 21 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری 17 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 23 خرداد 1405
  • تاریخ اولین انتشار 23 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1405