رویکردی نو بر آموزش کودکان

رویکردی نو بر آموزش کودکان

ارائه مدل توسعه سواد مالی در دانش‌آموزان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه مدیریت آموزشى، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامى، گرگان، ایران.
2 گروه علوم تربیتی، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران. (نویسنده مسئول)
چکیده
زمینه و هدف: سواد مالی به‌عنوان یک مهارت زندگی مورد نیاز برای انتخاب‌های بهتر، شناسایی فرصت‌ها و برنامه‌ریزی برای آینده دانسته شده است. این پژوهش با هدف ارائه مدل توسعه سواد مالی در دانش‌آموزان انجام شد.
روش پژوهش: روش اجرای پژوهش کیفی (سنتزپژوهی) بود. حوزه پژوهش 29 مقاله پژوهشی ایرانی و خارجی در حوزه سواد مالی در طی سال‌های 1404-1397 (14 مقاله) و 2025-2017 (15 مقاله) با ملاک‌های ورود و خروج مشخص بود، روش نمونه‌گیری از نوع هدفمند و ابزار آن پرسشنامه (فرم) محقق‌ساخته بود که روایی با ضریب لاوشه و پایایی با کاپا بررسی شد. تحلیل داده‌ها بر اساس مدل Roberts و کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد.
یافته‌ها: ارائه مدل توسعه سواد مالی در دانش‌آموزان نیازمند 5 بعد 14 مولفه و 42 شاخص است. بعد «آگاهی و دانش مالی» دارای 4 مولفه درک مفاهیم پایه پول و اقتصاد؛ شناخت ابزارهای مالی؛ آگاهی از ارزش زمانی پول و تورم؛ کارآفرینی و شناسایی فرصت‌های کسب‌وکار و 15 شاخص، بعد «مهارت‌ها و توانایی‌های مالی» دارای 2 مولفه بودجه‌بندی و برنامه‌ریزی مالی شخصی؛ اجتناب از ریسک‌های مالی و 6 شاخص، بعد «نگرش‌ها و باورهای مالی» دارای 3 مولفه نگرش مثبت به پس‌انداز و سرمایه‌گذاری؛ مصرف مسئولانه؛ دیدگاه آینده‌نگرانه به مسائل مالی و 8 شاخص، بعد «رفتار و تصمیم‌گیری مالی» دارای 3 مولفه مدیریت و کنترل هزینه‌ها؛ تصمیم‌گیری مالی آگاهانه هنگام خرید؛ پیشگیری از بدهی غیرضروری و 7 شاخص، بعد «آگاهی حقوقی و اخلاق مالی» دارای 2 مولفه مسئولیت‌پذیری مالی؛ شفافیت و صداقت در امور مالی و 6 شاخص بود.
نتیجه‌گیری: توسعه سواد مالی در دانش‌آموزان مستلزم نگاهی جامع به پنج بعد دانشی، مهارتی، نگرشی، رفتاری و اخلاقی است. مدل ارائه ‌شده می‌تواند چارچوبی منسجم برای برنامه‌ریزی آموزشی و مداخله‌های موثر در مدارس فراهم کند. این مدل زمینه‌ساز ارتقای توانمندی‌های مالی نسل آینده و بهبود کیفیت تصمیم‌گیری‌های آنان در زندگی خواهد بود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Presenting a model for developing financial literacy in students

نویسندگان English

Hajar Rafiean Shahmiri 1
Maryam Safari 2
Negin Jabbari 1
1 Department of Educational administration, Go.C., Islamic Azad University, Gorgan, Iran.
2 Department of Educational Sciences, Az.C., Islamic Azad University, Azadshahr, Iran.
چکیده English

Background and Aim: Financial literacy is considered a life skill required for better choices, identifying opportunities, and planning for the future. This study was conducted with the aim of presenting a model for developing financial literacy in students.
Methods: The method of conducting qualitative research (synthesis study). The research area was 29 Iranian and foreign research articles in the field of financial literacy during the years 1397 to 1404 (14 articles) and 2017 to 2025 (15 articles) with specific inclusion and exclusion criteria. The sampling method was purposive and its instrument was a researcher-made questionnaire (form), whose validity was examined with the Lawshe coefficient and reliability with the Kappa index. The synthesis study data analysis was conducted based on the Roberts model and open, axial, and selective coding.
Results: Presenting a model for developing financial literacy in students requires 5 dimensions, 14 components, and 42 indicators. The dimension "financial awareness and knowledge" has 4 components: understanding the basic concepts of money and economics; recognizing financial instruments; being aware of the time value of money and inflation; entrepreneurship and identifying business opportunities and 15 indicators, the dimension "financial skills and abilities" has 2 components: budgeting and personal financial planning; avoiding financial risks and 6 indicators, the dimension "financial attitudes and beliefs" has 3 components: positive attitude towards savings and investment; responsible consumption; a forward-looking perspective on financial issues and 8 indicators, the dimension "financial behavior and decision-making" has 3 components: cost management and control; making informed financial decisions when purchasing; preventing unnecessary debt and 7 indicators, the dimension "legal awareness and financial ethics" has 2 components: financial responsibility; transparency and honesty in financial matters and 6 indicators.
Conclusion: Developing financial literacy in students requires a comprehensive look at the five dimensions of knowledge, skills, attitudes, behavior, and ethics. The presented model can provide a coherent framework for educational planning and effective interventions in schools. This model will pave the way for improving the financial capabilities of the next generation and improving the quality of their decision-making in life.

کلیدواژه‌ها English

Development
Students
Financial Literacy
Model
اسلامیه، فاطمه. (1390). چگونه شهروند قرن 21 باشیم؟ (آموزه‌هایی برای زیستن اثربخش در هزاره سوم). تهران، انتشارات فرهنگ سبز.
جمشیدی مقدم، خدیجه؛ کیان، مرجان؛ گرامی پور، مسعود؛ خاندوزی، سید احسان. (1401). طراحی الگوی برنامه درسی سواد مالی دردوره ابتدایی. فصلنامه رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 13(55)، 67-52.
حسینی، سیدعلی؛ صفری، محمود؛ اولادیان، معصومه. (1400). ارائه مدلی برای توسعه سواد مالی دانش‌آموزان مقطع متوسطه (مطالعه موردی: متوسطه دوم با تاکید بر بیمه). مجله علوم تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز، 6(28)، 116-91.
خداپناه، مینا؛ موسی‌پور، نعمت‌الله؛ دوایی، مهدی؛ احمدی، غلامعلی. (1401). طراحی الگوی برنامه درسی سواد مالی برای دانش‌آموزان دوره ابتدایی. فصلنامه مطالعات برنامه درسی، 17(65)، 47-74.
خلفی، سپیده؛ پرتوعسگری، سپیده. (1402). طراحی الگوی آموزش سواد مالی مدارس دوره ابتدایی. فصلنامه پژوهش‌های کاربردی در مدیریت و حسابداری، 8(30)، 38-32.
روشندل، آرمان؛ امیری، هادی؛ طغیانی؛ مهدی. (1397). سواد مالی و ضرورت سنجش آن در نظام نوین آموزشی؛ مطالعة موردی شهرستان شهرضا. فصلنامه رویکردهای نوین آموزشی، 1(13)، 86-67.
سلح‌چینی جوانمردی، فاطمه. (1403). آموزش سواد مالی به دانش‌آموزان پیش دبستانی، بیست و دومین همایش ملی علمی پژوهشی روانشناسی و علوم تربیتی، شیروان.
شیخ حسین داورانی، مطهره؛ طالبی نوش آباد، زهره؛ عبدالکریمی داورانی، محبوبه؛ نژاد شریف آباد، زینب. (1404). تربیت مالی و سواد اقتصادی: وظیفه معلم در آموزش مدیریت پول. مقالات دومین همایش ملی علوم انسانی با رویکرد نوین و اولین همایش بین المللی پژوهشی فرهنگیان نوین، آستارا.
عباسپوراصفهانی، نفیسه؛ حاتمی، جواد؛ صادق زاده قمصری، علیرضا؛ ایمانی، محسن؛ پیغامی، عادل. (1401). مطالعه تطبیقی برنامه درسی سواد مالی در آموزش عمومی رسمی استرالیا، آفریقای جنوبی و آمریکا: توصیه‌هایی برای برنامه‌ریزان درسی ایران. فصلنامه ایرانی آموزش و پرورش تطبیقی، 5(4)، 2163-2146.
فتحی‌چوبه، سید میلاد؛ براری نوکاشتی، صغری؛ ذوالفقاری، مهدی. (1404). شناسایی عوامل موثر بر سواد و رفتار مالی با تاکید بر شاخص های آموزش مالی و کاربرد آن در بازار سرمایه. فصلنامه علمی پژوهشی دانش سرمایه‌گذاری، 15(58)، 728-625.
قناویزی، نرجس؛ اطهری اصفهانی، زینب السادات. (1401). چگونگی آموزش سواد مالی و تاثیر آن بر کاهش مصرف‌گرایی دانش‌آموزان دوره ابتدایی شهرستان کاشان. فصلنامه رویکردهای نوین آموزشی، 17(2)، 40-21.
کاظم‌پوردیزجی، فاطمه؛ خان محمدی، محمد حامد؛ معین‌الدین، محمود. (1399). ارائه الگوی آموزش سواد مالی در ایران با استفاده از روش نظریه‌پردازی داده بنیاد. فصلنامه مهندسی مالی و مدیریت اوراق بهادار، 11(43)، 151-179.
مولاپناه، محسن؛ نامور، یوسف؛ راستگو، اعظم؛ احمدلو، مجید؛ سلیمانی، توران. (1403). طراحی الگوی توسعه سواد مالی دانشجویان دانشگاه فرهنگیان. فصلنامه مدیریت و چشم انداز آموزش، 6(1)، 98-65.
میرزاده کوهشاهی، محمود؛ آسمان دره، عبدالحمید؛ میرزاده، نعیمه. (1402). بررسی پژوهش‌های مرتبط با سواد مالی در برنامه درسی مدارس ایران با رویکرد فراتحلیل کیفی. فصلنامه آموزش پژوهی نوین، 9(34)، 71-63.
میرعرب رضی، رضا، حاجی تبارفیروزجائی، محسن، و آریانفر، سمیه. (1397). تحلیل مولفه‌های سواد اقتصادی کتاب های درسی دوره دوم متوسطه از دیدگاه معلمان و دانش‌آموزان. فصلنامه مطالعات برنامه‌ریزی آموزشی، 7(14)، 121-132.
ناصرالمعمار، احسان؛ سبحانی، عبدالرضا؛ حسن‌مرادی، نرگس. (1400). طراحی برنامه آموزش سواد مالی (مورد مطالعه: مدارس دوره اول متوسطه کشور). فصلنامه سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، 5 (1)، 350-333.
نخعی کاهه، بهناز؛ اکبری بورنگ، محمد. (1401). طراحی الگوی آموزش سواد مالی در دوره ابتدایی. چهارمین همایش ملی پژوهشهای حرفه ای در روانشناسی و مشاوره با رویکرد از نگاه معلم، میناب.

  • تاریخ دریافت 23 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 12 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش 20 آذر 1404
  • تاریخ اولین انتشار 13 بهمن 1404
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1404