رویکردی نو بر آموزش کودکان

رویکردی نو بر آموزش کودکان

مفهوم تفکرانتقادی از دیدگاه فوکو و دلالت‌های تربیتی منتج آن (اصول و روش‌های تربیتی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، دانشکده علوم تربیتی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
2 دانشیار، گروه فلسفه تعلیم و تربیت و برنامه ریزی درسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی،
3 استادیار، گروه برنامه ریزی درسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
چکیده
هدف پژوهش حاضر، استنتاج دلالت‌های تربیتی مستخرج از مفهوم تفکر نقادانه میشل فوکواست. جهت دستیابی به این هدف از روش تحلیلی-استنتاجی بهره گرفته شده است. فوکو به عنوان یک نظریه‌پرداز پست مدرن نگاهی نقادانه به مسائل دارد که آنها چگونه شکل گرفته‌اند؛ بر اثر چه نیازهایی به وجود آمده‌اند؛ و چگونه تغییر یافته و جابه جا شده‌اند. مفهوم تفکرنقادانه از منظر فوکو رد هرگونه کلیت است و نقادی را از طریق شالوده شکنی ممکن می‌داند. شرط لازم برای نقد مسائل فرهنگی و اجتماعی نزد فوکو بازآفرینی است؛ فوکو در ارتباط با پرورش تفکر نقادانه بر شرایط موجد اندیشه که در ساخت تجربه ذهنی با گفتمان دارد تأکید می‌نماید.در زمینه مفهوم تفکر نقادانه در تعلیم و تربیت، فوکو تأکید بسیاری بر تربیت فراگیر نقاد توسط معلمانی با ذهن خلاق دارد به طوری که بتوانند متون و برنامه درسی را همچون مسائل اجتماعی خود با توجه به فرهنگ دیگری نقد و تفسیر نمایند. براساس اصول به دست آمده از اندیشه‌های فوکو در جامعه تکثرگرای امروزی فراگیران نیاز به توانایی‌هایی دارند که بتوانند روابط دیدگاه‌های مختلف در باره مسائل پیچیده را ارزیابی کنند و در تصمیم‌گیری‌های اجتماعی سهیم باشند. از دیدگاه فوکو باید به دانش‌آموزان فرصت داده شود تا ظرفیت نقادانه خود را افزایش دهند و چنین ظرفیتی را برای مبارزه و تغییر صور سیاسی و اجتماعی موجود به جای سازگاری صرف با آنها گسترش دهند. دراین راستا پژوهش حاضر با کشف مفهوم تفکر انتقادی ازمنظر فوکو به استنتاج دلالت‌های تربیتی برخاسته از این مفهوم وی و با بهره‌گیری از الگوی فرانکنا پرداخته است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The concept of critical thinking from Foucault's point of view and its resulting educational implications (educational principles and methods)

نویسندگان English

Shoorangiz Hesari 1
Jahanbakhsh Rahmani 2
Maryam Baratali 3
1 Phd student of Philosophy of Education, Faculty of Educational Sciences, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran
2 Associate Professor, Department of Philosophy of Education and Curriculum Planning, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran
3 Assistant Professor, Department of Curriculum Planning, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran
چکیده English

The aim of the current research is to deduce educational implications extracted from Michel Foucault's concept of critical thinking. In order to achieve this goal, the analytical-inferential method has been used. As a postmodern theorist, Foucault takes a critical look at issues and how they are formed; due to what needs have arisen; And how they have changed and moved. The concept of critical thinking From Foucault's point of view, it rejects any kind of totality and considers criticism possible through breaking the foundation. A necessary condition for criticizing cultural and social issues according to Foucault is re-creation; Foucault, in relation to the cultivation of critical thinking, emphasizes the conditions of thought that create mental experience with discourse. In the context of the concept of critical thinking in education, Foucault emphasizes the comprehensive training of critics by teachers with a creative mind. So that they can criticize and interpret the texts and curriculum according to their social issues according to another culture. Based on the principles obtained from Foucault's thoughts; In today's pluralistic society, learners need the ability to evaluate the relationships of different views on complex issues and participate in social decisions. From Foucault's point of view, students should be given the opportunity to increase their critical capacity and expand such capacity to fight and change the existing political and social forms instead of simply adapting to them. In this regard, the present research has explored the concept of critical thinking from Foucault's point of view, and deduced the educational implications arising from this concept by using Franken's model.

کلیدواژه‌ها English

Critical thinking
Foucault
postmodern
education
ابراهیم خانی، معصومه، عجم، مهدی. (1401). نقد و تحلیل مولفه‌های معرفت شناسی مکتب پست مدرنیسم و دلالت‌های تربیتی آن در آموزش و پرورش. مجله پیشرفت‌های نوین در روان‌شناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش، 5(51)، 22-40.
ابراهیم، احترام؛  حیدری، محمدحسین؛ گلستانی، سید هاشم. 1400. واکاوی صلاحیت های حرفه‌ای معلمی از منظر رویکرد پست مدرن به منظور ارائة الگو. تحقیقات مدیریت آموزشی. 14(13)
اسنیر، ایتالی. (1401). آموزش و تفکر در فلسفه قاره‌ای، ترجمه حصاری، شورانگیز، اصفهان: انتشارات آمیس.
باقری، خ. (1392). نگاهی دوباره به تربیت اسلامی. جلد اول، چاپ سی و یکم. تهران: خجسته
باقری، خ، سجادیه، ن؛ توسلی، ط. (1394). رویکردها و روش های پژوهش در فلسفه تعلیم و تربیت. چاپ دوم. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی
باقری، خسرو و سجادیه، نرگس. (1384). عاملیت آدمی از دیدگاه ریچارد رورتی و پیامدهای آن در تربیت اجتماعی، فصلنامه نوآوری های آموزشی، 4(13).
باقری، ک. (1389). رویکردها و روش‌های تحقیق در فلسفه تعلیم و تربیت. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
بشیریه، حسین.(1376). اندیشه مدرن و پست مدرن. دانشگاه تهران
دریفوس، هیوبرت. رابینو، پل. میشل فوکو. ترجمه: حسین بشیریه (1376). تهران: نشر نی
شعبانی، حسن. (1385). مهارت‌های آموزش‌وپرورش: جلد اول (روش‌ها و فنون تدریس)، چاپ بیستم، تهران: سمت.
ضمیران، محمد؛ میشل فوکو. (1378). دانش و قدرت. تهران: هرمس.
علوی، سید حمیدرضا، صالحی کرمانی، آزاده. (1391). آموزش تفکر انتقادی؛ از نظریه تا عمل، فصل‌نامه پژوهشگران فرهنگ، 11(31)، 175 – 152.
کومبز، جرالد، دنیلز، رولی. (1387). پژوهش فلسفی، تحلیل مفهومی (ترجمه خسرو باقری). روش شناسی مطالعات برنامه درسی. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
کیانی م، صادق‌زاده قمصری ع. (1390). تبیین رویکردهای روش‌شناختی غالب در پژوهش‌های فلسفه تعلیم و تربیت در ایران و تحلیل روش‌شناختی رساله‌های دکتری. فصلنامه مبانی تعلیم و تربیت. 1(2): 119-32.
مایرز، چت. (1374). آموزش تفکر انتقادی، خدایار ابیلی، تهران: سمت.
ملکی، حسن، حبیبی پور، مجید. (1386). پرورش تفکر انتقادی هدف اساسی تعلیم و تربیت، فصلنامه نوآوری‌های آموزشی، 9(4)، 108-93.
نیامی، مریم؛ میرغیاثی، سیدعبداله.(1400). واکاوی ماهیت تربیت تفکر انتقادی از دیدگاه اسلام و پست مدرنیسم. اولین همایش ملی علوم انسانی وحکمت اسلامی. 1-19
دوره 7، شماره 2 - شماره پیاپی 24
تابستان 1404
صفحه 240-253

  • تاریخ دریافت 24 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 27 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 28 آبان 1403
  • تاریخ اولین انتشار 29 فروردین 1404
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1404